ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

522

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

وبراي أو صفت « نفج الحضنين » را كه به معناى بالا آمدن دو پهلو بر اثر پرخورى است استعاره آورده است . نفج الحضنين كناية از استعدادي است كه عثمان براي تصرّف در بيت المال مسلمين داشت وتلاشى است كه در اين زمينه مىكرد ، چنان كه أو را تشبيه كرده‌اند به شترى كه دو پهلويش بر اثر پرخورى بالا مىآيد . وبعضي گفته‌اند « نفج الحضنين » كسى است كه از روى تكبّر باد به گلو مىاندازد . جملهء ديگرى كه امام فرمود : بين نثيله ومعتلفه ، به اين معنى است كه عثمان در ميان علفزار وكثافتهاى آن ، روزگار مىگذراند وچنين زندگيى خاصّ چهارپايان است . وجه استعاره اين است : چنان كه شتر وأسب اهميّت زيادى به محلّ غذا خوردن وسرگين انداختن نمىدهند ، همچنين عثمان جز به خوشگذرانى وافراط در خوردن وآشاميدن وديگر خواسته‌هاى خودش واقوامش به چيز ديگرى توجّه نداشت وأمور مسلمين ومصالح آنها را در نظر نمىگرفت كه نتيجهء اين كار را ديد . ( 2780 - 2769 ) فرموده است : وقام معه بنو أبيه يخضمون مال اللّه تعالى خضم الإبل نبتة الرّبيع فعل « يخضمون » در موضع حال قرار دارد ومقصود از « مال اللّه » بيت المال است ومنظور امام ( ع ) در « بنى أبيه » ، بنى أمية بن عبد شمس مىباشد واحتمال دارد كه مقصود امام ( ع ) تمام اقرباى عثمان باشد وبنى أبيه را از باب غلبهء ذكور بر إناث آورده باشد . « خضم الإبل » كناية از توسعهء زندگى آنها از بيت المال مسلمين به وسيلهء عثمان است واز بخششهاى بىجاى أو مواردى به شرح زير نقل شده است : 1 - به چهار نفر از قريش كه با دخترانش ازدواج كرده بودند چهار صد هزار دينار بخشيد . 2 - وقتي كه آفريقا فتح شد به مروان حكم صد هزار دينار وبه روايتي يك پنجم آفريقا را بخشيد .